วิธีจัดการยาเหลือใช้อย่างรับผิดชอบ

ยาหมดอายุ

ยาเป็นหนึ่งในปัจจัย 4 ที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีพให้ยืนยาวและเป็นปกติสุขของมนุษย์เราทุกคน  ทุกๆครัวเรือนจะมียาไว้ประจำบ้านเพื่อการรักษาอาการเจ็บป่วยเล็กๆน้อยๆ  จนถึง ยารักษาโรคประจำตัวและโรคเจ็บป่วยเรื้อรังของสมาชิกในครอบครัว  ดังนั้นถ้าสำรวจกันจริงๆ จะพบว่า เกือบทุกหลังคาเรือนจะมียาเหลือใช้อยู่ไม่มากก็น้อย

ยาเหลือใช้ คือ ยาที่ไม่ได้ใช้แล้วมีทั้งยาที่ยังใช้ได้และใช้ไม่ได้แล้ว เพราะหมดอายุหรือเสื่อมสภาพ ซึ่งเราจะเรียกยาที่ใช้ไม่ได้แล้วว่าเป็นยาขยะ

ยาขยะ คือ ยาหมดอายุ ยาเสื่อมสภาพ ยาที่ใช้ไม่ได้แล้วแต่ยังเก็บไว้ ยังไม่กำจัดทิ้ง

 

ยาเหลือใช้

สารบัญ

สินค้าลดราคา
สินค้าเข้าใหม่

สาเหตุของการเกิดยาเหลือใช้ในครัวเรือน

โดยส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากเหตุการณ์ดังต่อไปนี้

  1. ซื้อมาเก็บไว้แล้วไม่ได้ใช้ จนยาเสื่อมสภาพหรือหมดอายุ กลายเป็นยาขยะที่ใช้ไม่ได้แล้ว
  2. แพทย์เปลี่ยนแปลงการรักษาและจ่ายยาชนิดใหม่ ทำให้ยาชนิดเก่าที่ยังกินไม่หมด กลายเป็นยาเหลือใช้อยู่ในบ้าน
  3. ผู้ป่วยไม่ได้ใช้ยาตามแพทย์สั่ง ทำให้มียาเหลือใช้ ซึ่งอาจเกิดจาก หลงลืมหรือใช้ยาไม่เป็น หรือได้รับผลข้างเคียงจากยา จึงหยุดใช้ยา
  4. เป็นยาที่เหลือจากผู้ป่วยได้เสียชีวิตไปแล้ว  ซึ่งส่วนใหญ่มักมีปริมาณมาก
  5. ยาที่มีสรรพคุณเป็นยาแก้ปวด เมื่อหายปวดแล้วจึงหยุดใช้ยาตามแพทย์หรือเภสัชกรแนะนำ

อ่านรายละเอียด : ยาเหลือใช้ ปลอดภัยหรือไม่

 ยาโรคเรื้อรัง

-5%
Original price was: 419 บาท.Current price is: 399 บาท.
-25%
Original price was: 16 บาท.Current price is: 12 บาท.
-21%
Original price was: 758 บาท.Current price is: 599 บาท.
-27%
Original price was: 75 บาท.Current price is: 55 บาท.
-17%
Original price was: 420 บาท.Current price is: 350 บาท.
-20%
Original price was: 75 บาท.Current price is: 60 บาท.
-19%
Original price was: 160 บาท.Current price is: 130 บาท.
-30%
Original price was: 569 บาท.Current price is: 400 บาท.
-31%
Original price was: 175 บาท.Current price is: 120 บาท.
-24%
Original price was: 198 บาท.Current price is: 150 บาท.
-36%
Original price was: 70 บาท.Current price is: 45 บาท.
-19%
Original price was: 99 บาท.Current price is: 80 บาท.
-50%
Original price was: 400 บาท.Current price is: 200 บาท.
-17%
Original price was: 120 บาท.Current price is: 100 บาท.
-38%
Original price was: 80 บาท.Current price is: 50 บาท.
-33%
Original price was: 450 บาท.Current price is: 300 บาท.
-38%
Original price was: 40 บาท.Current price is: 25 บาท.
-29%
Original price was: 140 บาท.Current price is: 100 บาท.
-18%
Original price was: 485 บาท.Current price is: 400 บาท.
-24%
Original price was: 99 บาท.Current price is: 75 บาท.
-28%
Original price was: 250 บาท.Current price is: 180 บาท.
-22%
Original price was: 90 บาท.Current price is: 70 บาท.
-15%
Original price was: 880 บาท.Current price is: 750 บาท.
-5%
-19%
Original price was: 499 บาท.Current price is: 405 บาท.

วิธีจัดการกับยาเหลือใช้

  1. ควรหมั่นสำรวจดู ว่ายาเหลือใช้ที่มีอยู่ยังเป็นยาที่ใช้ได้อยู่หรือไม่
  • ลักษณะกายภาพภายนอกของยาเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เช่น สีซีดจาง แตกร่วน หรือ ถ้าเป็นยาน้ำ มีตะกอน สีขุ่น ให้กำจัดทิ้งไป
  • ยาเม็ดที่ไม่อยู่ในแผง ไม่ได้อยู่ในบรรจุภัณฑ์ปิดมิดชิด เช่นยาเม็ดเปลือย ยาเม็ดร่วง จะมีอายุเพียง 1 ปีเท่านั้น
  • ถ้าฉลากยาไม่ชัดเจนแล้ว หรือ สูญหายไป ไม่ควรใช้ยาชนิดนั้นอีก
  1. ควรเก็บรักษายา ในภาชนะสะอาด ปิดมิดชิด ป้องกันแมลงกัดแทะ ควรเก็บในที่พ้นแสง ห่างไกลความร้อน
  2. การกำจัดยาเหลือใช้ ที่หมดอายุ หรือ เสื่อมสภาพ ควรกำจัดให้ถูกวิธีเพื่อไม่ให้มันออกไปเป็นมลภาวะสิ่งปนเปื้อนในสภาพแวดล้อมหรือระบบนิเวศน์
  • หากยาเหลือใช้นั้นเป็นยาขยะ มีจำนวนเล็กน้อย ก่อนทิ้ง ถ้าเป็นยาเม็ดควรนำออกจากบรรจุภัณฑ์ ทุบทำลาย นำมาละลายน้ำก่อน ค่อยเททิ้งได้ และควรเททิ้งในโถส้วมมากกว่าอ่างล้างจานแต่ควรทำเมื่อจำเป็นเท่านั้น และเป็นวิธีที่ไม่แนะนำ ควรหลีกเลี่ยงให้มากที่สุด เพราะเป็นวิธีทำลายสิ่งแวดล้อม
  • แต่หากยาเหลือใช้มีจำนวนมาก และ ยังอยู่ใช้ได้อยู่ ควรนำไปคืนโรงพยาบาล หรือ นำไปพบแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อขอคำแนะนำว่าจะดำเนินการกับยาเหลือใช้เหล่านี้อย่างไร

 

ตรวจสอบยา

 

ภัยอันตรายจากยาเหลือใช้

ยาเหลือใช้ในบ้านเป็นความเสี่ยงเป็นในครัวเรือน     โดยเฉพาะครัวเรือนที่มีเด็กเล็กอยู่ในบ้าน  จะต้องเก็บยาให้มิดชิด พ้นมือเด็ก อีกประการหนึ่งถ้าเก็บรักษายาไม่ดีจะทำให้ยาหมดอายุ

ยาบางชนิดหมดอายุหรือเสื่อมสภาพแล้ว แต่ดูจากภายนอกจะมองไม่เห็นความเปลี่ยนแปลง  แต่ถ้าทานเข้าไป อาจป็นพิษต่อไตและตับได้

ยาเหลือใช้เหล่านี้เป็นพิษต่อสิ่งแวดล้อม เป็นภัยต่อระบบนิเวศน์ของโลก ไม่ว่าจะกำจัดโดยการเผา ไถ่กลบลงดิน เพราะยาบางตัวมีผลข้างเคียงต่อทารกในครรภ์ บางตัวมีผลต่อระบบการสร้างฮอร์โมนในร่างกายมนุษย์ ตลอดจน สามารถก่อการกลายพันธุ์หรือก่อการสร้างเซลล์มะเร็งได้

มีการสำรวจพบว่าการปนเปื้อนของยาลงในแหล่งน้ำต่างๆ ทำให้มีผลต่อการดำรงชีพ การสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำ

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติม : ภัยอันตรายจากการใช้ยาเกินจำเป็น ยาหมดอายุ

 อันตรายจากยาตกค้างในสิ่งแวดล้อม

กำจัดยาเหลือใช้ ยาขยะ อย่างไรไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม

  1. เมื่อต้องไปใช้บริการทางการแพทย์ ถ้าได้รับยาหรือเวชภัณฑ์ ควรสอบถามวิธีใช้และเทคนิคการใช้ให้เข้าใจ เพื่อจะได้สามารถใช้ยาได้อย่างถูกต้อง ได้ผลในการรักษาที่ดี ป้องกันการหยุดใช้ยาเพราะใช้ไม่ถูก ใช้ไม่เป็น ทำให้หยุดใช้ยา และมียาเหลือใช้เกิดขึ้น
  2. หากเป็นยารักษาโรคเรื้อรัง ควรรับประทานยาอย่างต่อเนื่อง และไปรับการตรวจตามนัด หากมียาเหลืออยู่ไม่ว่าจะเท่าใดก็ตาม ให้นำติดตัวไปพบแพทย์ทุกครั้ง
  3. หากได้รับผลข้างเคียงจากยา ให้หยุดใช้ยา และนำยาติดตัวไปพบแพทย์ด้วย เพื่อทำการตรวจสอบและบันทึกประวัติ ป้องกันการแพ้ยาซ้ำ  ควรคืนหรือบริจาคยาไปเลย ไม่ควรเก็บกลับมาไว้ในบ้านให้เป็นความเสี่ยง
  4. หากเป็นยาปฏิชีวนะ ควรรับประทานต่อเนื่องจนหมด เพราะการหยุดรับประทานยาเมื่ออาการดีขึ้นเป็นสาเหตุของการดื้อยา เมื่อต้องรับประทานยาปฏิชีวนะชนิดเดิมอีกครั้งจะทำให้รักษาไม่หาย เพราะเชื้อดื้อยา และอาจต้องใช้ยารักษาที่แพงมากขึ้น

              ผู้ป่วยไม่ควรมียาปฏิชีวนะเป็นยาเหลือใช้ เพราะปกติแล้วแพทย์หรือเภสัชกรจะจ่ายยาปฏิชีวนะให้พอสำหรับการรักษาแต่ละครั้ง

 

ยาหลายขนาน

 

  1. สำหรับยาเหลือใช้ เนื่องจากไม่มีอาการหรือผู้ป่วยเสียชีวิต สามารถนำกลับไปโรงพยาบาลเพื่อใช้กับผู้ป่วยรายอื่นๆ หากยายังมีสภาพดี หรือถ้าเป็นยาเสื่อมคุณภาพ โรงพยาบาลจะเผาทำลายให้ ป้องกันการปนเปื้อนสิ่งแวดล้อม
  2. ภาชนะบรรจุ อลูมิเนียมฟอยล์ ทิ้งเป็นขยะปกติหรือขยะรีไซเคิล ส่วนหลอดยาพ่นสูดทิ้งเป็นขยะรีไซเคิล
  3. หากมียาเหลือใช้ หรือ ยาหมดอายุจำนวนมาก ให้นำกลับไปคืนโรงพยาบาล เพื่อทำลายทิ้งอย่างถูกต้อง ไม่ให้ปนเปื้อนออกมาทำลายสิ่งแวดล้อม
  4. ไม่แนะนำให้นำยาเหลือใช้ ไปให้คนอื่นใช้แทน เพราะโรคเดียวกัน อาการคล้ายกัน แต่ระดับความรุนแรงต่างกัน อาจต้องใช้ยาที่ไม่เหมือนกัน เพราะแต่ละบุคคลมีปัจจัยเสี่ยงของร่างกายในการใช้ยาแตกต่างกัน

ยาที่ผู้ป่วยคนหนึ่งใช้ได้ ให้ผลการรักษาที่ดีไม่ได้หมายความว่าจะได้ผลเดียวกันในผู้ป่วยคนอื่นๆ

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติม : สาระ-ปันยา พ.ศ.2553

สรุป

ยามีคุณอนันต์ มีโทษมหันต์  ควรใช้เมื่อจำเป็นและอย่างพอเพียง ใช้อย่างสมเหตุผล ไม่ควรใช้พร่ำเพรื่อเกินจำเป็น  การใช้ยาให้เกิดประโยชน์สูงสุด ให้ยึดหลัก 3 ป. คือ ประสิทธิภาพ ปลอดภัย และ ประหยัด   เพราะยาเหลือใช้เป็นภัยอันตรายทั้งต่อตัวเราเองและส่วนรวม ผู้ใช้ยาควรตระหนักถึงเรื่องการใช้ยาอย่างรับผิดชอบด้วยเสมอ

การบริบาลทางเภสัชกรรม (Pharmaceutical care)

การบริบาลทางเภสัชกรรม หมายถึง ความรับผิดชอบของเภสัชกรโดยตรงที่มีต่อการใช้ยาของผู้ป่วย เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ถูกต้องตามที่ต้องการและเพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วย ผลการรักษาที่ถูกต้องคือ

  • หายจากโรค
  • บำบัดหรือบรรเทาอาการโรค 
  • ชะลอหรือยับยั้งการดำเนินของโรค
  • ป้องกันโรค

โดยเภสัชกรจะปฏิบัติงานร่วมกับบุคคลากรทางการแพทย์ทางสาธาณสุขอื่นๆ เรียกว่า ทีมสหสาขาวิชาชีพและมีหน้าที่หลักในการค้นหา แก้ไข และป้องกันปัญหาที่เกิดจากการใช้ยา ตลอดจนติดตามประเมินผลที่เกิดขึ้นจากการรักษาด้วยยา เพื่อให้เกิดระบบยาที่มีคุณภาพและปลอดภัยสูงสุด

สินค้าแนะนำ

แผนที่ที่ตั้งร้าน

ที่ตั้งร้านยา

ร้านยาของเรา

พันธมิตรของเรา

บริษัทยาที่เป็นพันธมิตรสนับสนุนเรา

DKSH
ZPL
BIOPHARM
สยามฟาร์มา
ยูเนี่ยน
อ้วยอัน
วิทยาศรม
ทรูไลน์เมด
บริษัทชุมชน
สมุนไพรไทย
tnp

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    เปิดใช้งานตลอด

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้สำหรับการวิเคราะห์

    คุกกี้นี้เป็นการเก็บข้อมูลสาธารณะสำหรับการวิเคราะห์และเก็บสถิติการใช้งานเว็บภายในเว็บไซต์นี้เท่านั้น ไม่ได้เก็บข้อมูลส่วนตัวที่ไม่เป็นสาธารณะของผู้ใช้งาน

บันทึกการตั้งค่า