บริบาลเภสัชกรรมในร้านยา

บริบาลเภสัชกรรม

การทำงานเชิงรุกของเภสัชกรในร้านยา ด้วยการให้บริการบริบาลเภสัชกรรมแก่ประชาชนที่มารับบริการที่ร้าน เช่น การดูแลปัญหาการใช้ยา  การติดตามผลการรักษา การเยี่ยมบ้าน  ส่งต่อผู้ป่วยให้ได้รับบริการที่จำเป็น การรณรงค์ป้องกันโรคและปัญหาสุขภาพในชุมชน

การบริบาลเภสัชกรรม คือ ความรับผิดชอบของเภสัชกรที่มีต่อการใช้ยาของผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับผลการรักษาที่ถูกต้องและเพิ่มคุณภาพชีวิต

วิชาชีพเภสัชกรมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพของประชาชน ด้วยองค์ความรู้ด้านยาได้มีการปรับเปลี่ยนให้ตอบสนองความต้องการของสังคม ปัจจุบันได้มีการพัฒนาและขยายงานด้านเภสัชกรรมให้มามุ่งเน้นที่การดูแลการใช้ยาของผู้ป่วยมากขึ้น จากแต่ก่อนที่งานเภสัชกรรมส่วนใหญ่มุ่งเน้นที่การพัฒนาตัวผลิตภัณฑ์ยาเท่านั้น

การใช้ยา

งานบริบาลเภสัชกรรม

เป้าหมายของงานบริบาลเภสัชกรรม มี 3 ข้อดังนี้

  1. ส่งเสริมการใช้ยาให้เป็นไปอย่างสมเหตุผล มีความปลอดภัย คุ้มค่า
  2. เพิ่มคุณภาพในการดูแลรักษา
  3. เพิ่มความพึงพอใจของผู้ป่วย

 หน้าที่ของเภสัชกรในการปฏิบัติงานบริบาลเภสัชกรรม

เนื่องจากเป็นงานที่มีผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง การทำงานจึงต้องร่วมมือกับบุคคลากรสาขาวิชาชีพอื่นทางสาธารณสุขด้วย  ขอบเขตงานจะแบ่งเป็น 3 ข้อใหญ่ๆ

  1. ค้นหาปัญหาที่เกิดจากการใช้ยาหรือคาดว่าจะเกิดขึ้น
  2. การแก้ไขปัญหาที่เกิดจากการใช้ยา
  3. การป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ยา
ร้านยา

ทักษะและสมรรถนะความสามารถของเภสัชกรในการปฏิบัติงานบริบาลเภสัชกรรม

เภสัชกรที่ปฏิบัติงานด้านบริบาลเภสัชกรรมจะมีทักษะในการทำงานดังนี้

  • สัมภาษณ์ประวัติผู้ป่วย
  • จัดทำแฟ้มประวัติการใช้ยาของผู้ป่วย
  • สืบค้นปัญหาที่เกิดจากการใช้ยาของผู้ป่วย
  • จัดระบบส่งมอบยาได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  • คัดกรองผู้ป่วยที่เกิดปัญหาจากการใช้ยา
  • ช่วยเหลือแพทย์ในการเลือกชนิด ขนาด และ รูปแบบยาที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย รวมถึงเสนอทางเลือกการใช้ยาทดแทน กรณีที่คนไข้ใช้ยาหลักไม่ได้
  • ติดตามอาการไม่พึงประสงค์ การแพ้ยา การตีกันของยา และรายงานเผยแพร่
  • ติดตามการใช้ยาของผู้ป่วย เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ดี ปลอดภัย
  • ตอบคำถามและให้บริการข้อมูลยาแก่บุคลากรทางการแพทย์
  • ให้คำแนะนำด้านสุขภาพต่างๆที่สัมพันธ์กับยาแก่ผู้ป่วย
  • สนับสนุนการใช้ยาอย่างสมเหตุผล
  • ดูแลรักษาโรคที่ไม่ซับซ้อน

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมที่ : งานบริบาลเภสัชกรรม

อ่านเพิ่มเติมเรื่องปัญหาการใช้ยาไม่สมเหตุผลที่ : การลดเชื้อดื้อยาโดยเภสัชกรชุมชน

บริบาลเภสัชกรรมในร้านยา

ตามมาตรฐานที่ 5 ของร้านยาคุณภาพ สภาเภสัชกรรม กำหนดให้เภสัชกรต้องทำบริบาลเภสัชกรรมต่อชุมชนรอบข้างร้านยาที่ปฏิบัติงานอยู่

มีกระบวนการทำงาน 5 ขั้นตอน

  1. การค้นหาปัญหาการใช้ยา
  2. วางแผนแก้ปัญหาที่เกิดจากการใช้ยา
  3. การให้ข้อมูลผู้ป่วยและส่งต่อ
  4. การจัดทำเอกสารพร้อมติดตามการใช้ยา
  5. การจดบันทึกข้อมูลผู้ป่วย

รายละเอียดการดำเนินงาน

1. การค้นหาปัญหาการใช้ยา

  • สัมภาษณ์เก็บข้อมูลการใช้ยา ผลค่าตรวจร่างกายจากห้องแลป ประวัติความเจ็บป่วย และพฤติกรรมสุขภาพ
  • ค้นหา ระบุ และประเมินปัญหาการใช้ยา โดยมีปัจจัยด้านประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และความคุ้มค่าการใช้ยา

2. วางแผนแก้ปัญหาที่เกิดจากการใช้ยา

  • วางแผนการแก้ไขปัญหาการใช้ยาร่วมกับผู้ป่วย ผู้ดูแล และครอบครัวของผู้ป่วย
  • กำหนดเป้าหมายของการแผนการที่วางไว้
  • ติดตามแผนงานที่วางไว้

3. การเข้าทำกิจกรรมช่วยเหลือและส่งต่อ

  • การให้ความรู้เรื่องโรคและยาที่ใช้รักษาของผู้ป่วย
  • แนะนำ ทบทวน วิธีการใช้ยาที่มีปัญหา การปรับเปลี่ยนพฤติกรรให้ส่งเสริมการรักษา
  • การตรวจติดตามผลของการใช้ยา เช่น วัดความดันโลหิตสูง วัดระดับน้ำตาลในเลือดโดยเครื่องเจาะปลายนิ้ว
  • ปรึกษา ประสานงาน จัดทำเอกสารส่งต่อ ให้ทีมแพทย์และพยาบาลที่ดูแลผู้ป่วย

4. จัดทำเอกสารติดตามการใช้ยา

  • บันทึกข้อมูลการติดตามแผนงานบริบาลเภสัชกรรมในรูปแบบมาตรฐานทางการแพทย์ ( SOAP note  )
  • ติดต่อ ประสานงาน สื่อสาร ข้อมูลผู้ป่วยแก่แพทย์โดยตรง
  • ติดตามลงเยี่ยม และเก็บข้อมูลต่อเนื่อง

5. จดบันทึกข้อมูลในสมุดประจำตัวผู้ป่วย

  • จัดทำสมุดประจำตัวผู้ป่วย ลงรายละเอียดเกี่ยวกับ

-ทีมดูแล แพทย์ เภสัชกร พยาบาล บุคคลากรสาธารณสุขอื่นๆ

– การแพ้ยา พฤติกรรมการดำเนินชีวิต

– ชื่อยา รายละเอียดการใช้ยา ข้อมูลการใช้สมุนไพร

โดยมอบให้ผู้ป่วยเก็บไว้ และนำติดตัวมาทุกครั้งที่นัดหมายทีมดูแล จุดประสงค์เพื่อให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมต่อการดูแลตัวเอง

รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับSOAP note

รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับสมุดบันทึกประจำตัวผู้ป่วย

สินค้าลดราคา
สินค้าเข้าใหม่

ความสัมพันธ์ของบริบาลเภสัชกรรมกับปัญหาการใช้ยา (Drug related problems)

ในทางวิชาชีพเภสัชกรรม ได้จัดแบ่งปัญหาจากการใช้ยาเป็น 5 หัวข้อใหญ่ดังนี้

  1. ความเหมาะสมของข้อบ่งใช้ (indication)
  2. ประสิทธิภาพของยาที่ใช้ ( efficacy)
  3. ความปลอดภัยของยาที่ใช้
  4. ความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วย
  5. ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับยา

และจากกระบวนการทำงานด้วยองค์ความรู้ด้านบริบาลเภสัชกรรมจะทำให้สามารถค้นหาและแยกแยะประเด็นปัญหาการใช้ยาที่หลากหลาย ครอบคลุมทุกมิติ ดังนี้

# ปัญหาเรื่องความเหมาะสมของข้อบ่งใช้

แบ่งเป็น 2 ประเด็นคือ

  • ผู้ป่วยได้รับยาที่ไม่จำเป็น
  • ผู้ป่วยยังไม่ได้รับยาที่ควรได้

ประเด็นแรก : ผู้ป่วยได้รับยาที่ไม่จำเป็น ยกตัวอย่างเช่น

  • ยาที่ได้รับมีข้อบ่งใช้ที่ไม่เหมาะสมถูกต้องกับสภาวะผู้ป่วยขณะนั้น
  • ผู้ป่วยได้ยาหลายชนิดร่วมกันเพื่อรักษาภาวะที่สามารถใช้ยาชนิดเดียวรักษาได้
  • ผู้ป่วยควรได้รับการรักษาด้วยวิธีอื่นที่ไม่ใช่การใช้ยา
  • ผู้ป่วยได้รับอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาที่สามารถหลีกเลี่ยงได้
  • ผู้ป่วยใช้ยาในทางที่ผิด
  • ผู้ป่วยเกิดอาการถอนยา
  • ผู้ป่วยใช้ยาเพื่อทำร้ายตัวเอง

ประเด็นที่สอง : ผู้ป่วยยังไม่ได้รับยาที่ควรได้

  • เพื่อรักษาอาการหรือโรคที่เกิดขึ้นใหม่
  • เพื่อรักษาอาการหรือโรคที่เป็นอยู่
  • เพื่อป้องกันหรือการกลับเป็นซ้ำของโรค
  • เพื่อเสริมฤทธิ์กับยาเดิมที่ใช้เพื่อให้ผลการรักษาตามเป้าหมายและดีที่สุด
  • เพื่อรักษาโรคเรื้อรังที่จำเป็นต้องได้รับยาต่อเนื่อง
แพ้ยา
การใช้ยาผิด

# ปัญหาเรื่องประสิทธิภาพของยา

แบ่งเป็น 2 ประเด็นคือ

  • การเลือกใช้ยาไม่เหมาะสม
  • ขนาดยาที่ได้รับมาเหมาะสม

ประเด็นแรก : การเลือกใช้ยาไม่เหมาะสม

  • ผู้ป่วยได้รับยาที่ไม่มีประสิทธิภาพเหมาะสมในการรักษา
  • ผู้ป่วยควรได้รับยาอื่นที่มีความปลอดภัยในการรักษามากกว่า

ประเด็นที่สอง : ขนาดยาไม่เหมาะสม

  • ขนาดยาต่ำเกินไปที่จะทำให้ได้ผลการรักษาที่ดี
  • ระยะห่างระหว่างมื้อยานานเกินไปทำให้มีผลลดประสิทธิภาพการรักษา
  • ระยะเวลาการได้รับยาสั้นเกินไป
  • ผู้ป่วยไม่ได้รับยาตามขนาดที่ควรได้เนื่องจากเกิดปัญหายาตีกันหรืออาหารตีกับยา
  • การบริหารรูปแบบยาและวิธีการให้ยาไม่เหมาะสม เป็นผลให้ผู้ป่วยได้รับยาต่ำกว่าขนาดที่ควรได้
ผลข้างเคียง
การกินยา

# ปัญหาเรื่องความปลอดภัยจากการใช้ยา

แบ่งเป็น 2 ประเด็นคือ

  • อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา
  • ขนาดยาที่ผู้ป่วยได้รับมากเกินไป

ประเด็นแรก : อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา

  • ผู้ป่วยได้รับยาที่มีประวัติการแพ้อยู่แล้ว
  • ผู้ป่วยมีปัจจัยเสี่ยงซึ่งเป็นข้อห้ามใช้ของยาที่ได้รับ
  • ผู้ป่วยสามารถหลีกเลี่ยงอาการไม่พึงประสงค์จากยาได้หากได้รับการบริหารยาที่เหมาะสม

ประเด็นที่สอง : ขนาดยาที่ผู้ป่วยได้รับมากเกินไป

เกิดขึ้นได้จากสาเหตุต่อไปนี้

  • ยามีขนาดสูงเกินไปในการรักษา
  • ระยะห่างระหว่างมื้อยาสั้นเกินไป
  • ระยะเวลาการได้รับยานานเกินไป
  • การบริหารยาทางหลอดเลือดในอัตราที่เร็วเกินไป
ผื่นแพ้ยา

# ความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วย

โดยเฉพาะผู้ป่วยที่ได้รับยาหลายขนาน ต้องใช้ยาเป็นระยะเวลานาน จะพบปัญหาผู้ป่วยไม่ให้ความร่วมมือในการรักษา ซึ่งมักมีสาเหตุมาจาก

  • ไม่เข้าใจคำแนะนำการใช้ยาและการปฏิบัติตัว
  • ลืมรับประทานยา
  • ไม่มีผู้ดูแลส่งมอบยาให้ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ต้องพึ่งพิงสูง
  • ผู้ป่วยมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนจึงเลือกที่จะไม่ใช้ยา
  • ผู้ป่วยไม่มารับยาตามนัดหมาย

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมที่ : โครงการรับยาที่ร้านยาใกล้บ้าน

# ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับยา

มี 2 ประเด็นคือ

  1. ผู้ป่วยไม่ได้รับยาเพราะยามีราคาแพง
  2. ผู้ป่วยได้รับยาที่มีราคาแพงกว่า แต่ให้ประสิทธิภาพในการรักษาไม่แตกต่าง

ความสัมพันธ์ระหว่างบริบาลเภสัชกรรมและระบบสุขภาพ

กระบวนการทำงานบริบาลเภสัชกรรม เป็นการใช้ความรู้ด้านเภสัชกรรมในการดูแลการใช้ยาของผู้ป่วยแบบองค์รวมและเป็นระบบ จุดประสงค์เพื่อให้เกิดผลการรักษาด้วยยาที่มีประสิทธิภาพและมีความปลอดภัยสูงสุด รวมทั้งเพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วย  โดยมุ่งเน้นการค้นหา แก้ไข ป้องกันปัญหาจากการใช้ยาของผู้ป่วยแต่ละราย

และนำข้อมูลที่ได้จากผู้ป่วยแต่ละคนมารวบรวม วิเคราะห์ จัดแบ่งตามกลุ่มโรค กลุ่มยา  และประเภทของปัญหาที่เกิดจากการใช้ยา ทำให้เห็นภาพรวมของปัญหา และสามารถนำมาคาดการณ์ปัญหาที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ป่วยทั้งหมด ทำให้องค์กรที่รับผิดชอบสามารถพัฒนาระบบจัดการด้านยาที่ดีขึ้น ส่งผลให้เกิดระบบยาที่มีประสิทธิภาพและความปลอดภัยสูงสุดสำหรับประชาชน  และมีความประหยัดคุ้มค่าในระบบสุขภาพของประเทศไทย

ระบบจัดการด้านยา.

แบ่งเป็น 2 ส่วน

ส่วนที่1 : การวางแผน จัดการสำรองยา และเก็บรักษายา  โดยต้องจัดระบบให้สามารถประกันด้านการคัดเลือกยาที่มีคุณภาพสูง เหมาะสม และปลอดภัย ไว้ใช้สำหรับผู้ป่วย

ส่วนที่2 : การสั่งใช้ยา  การเตรียมจัดจ่ายยา  โดยต้องจัดระบบให้มั่นใจว่ามีการสั่งใช้ยาและการให้ยาที่ถูกต้องปลอดภัย เหมาะสม

สำรองยา
จ่ายยา

สรุป

วัตถุประสงค์ของงานบริบาลเภสัชกรรม คือการที่ใช้องค์ความรู้ด้านเภสัชกรรมในการดูแลผู้ป่วยเรื่องการใช้ยา ให้ได้ผลการรักษาที่มีประสิทธิภาพและปลอดภัยสูงสุด ตลอดจนเพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วย  และนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ในภาพรวมเพื่อพัฒนาระบบบริหารจัดการด้านยา อันจะนำมาซึ่งระบบยาที่มีคุณภาพ ปลอดภัย ระบบสุขภาพที่ประหยัด คุ้มค่าและเท่าเทียม

การบริบาลทางเภสัชกรรม (Pharmaceutical care)

การบริบาลทางเภสัชกรรม หมายถึง ความรับผิดชอบของเภสัชกรโดยตรงที่มีต่อการใช้ยาของผู้ป่วย เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ถูกต้องตามที่ต้องการและเพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วย ผลการรักษาที่ถูกต้องคือ

  • หายจากโรค
  • บำบัดหรือบรรเทาอาการโรค 
  • ชะลอหรือยับยั้งการดำเนินของโรค
  • ป้องกันโรค

โดยเภสัชกรจะปฏิบัติงานร่วมกับบุคคลากรทางการแพทย์ทางสาธาณสุขอื่นๆ เรียกว่า ทีมสหสาขาวิชาชีพและมีหน้าที่หลักในการค้นหา แก้ไข และป้องกันปัญหาที่เกิดจากการใช้ยา ตลอดจนติดตามประเมินผลที่เกิดขึ้นจากการรักษาด้วยยา เพื่อให้เกิดระบบยาที่มีคุณภาพและปลอดภัยสูงสุด

สินค้าแนะนำ

แผนที่ที่ตั้งร้าน

ที่ตั้งร้านยา

ร้านยาของเรา

พันธมิตรของเรา

บริษัทยาที่เป็นพันธมิตรสนับสนุนเรา

DKSH
ZPL
BIOPHARM
สยามฟาร์มา
ยูเนี่ยน
อ้วยอัน
วิทยาศรม
ทรูไลน์เมด
บริษัทชุมชน
สมุนไพรไทย
tnp

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    เปิดใช้งานตลอด

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้สำหรับการวิเคราะห์

    คุกกี้นี้เป็นการเก็บข้อมูลสาธ่ารณะสำหรับการวิเคราะห์และเก็บสถิติการใช้งานเว็บภายในเว็บไซต์นี้เท่านั้น ไม่ได้เก็บข้อมูลส่วนตัวที่ไม่เป็นสาธารณะของผู้ใช้งาน

บันทึกการตั้งค่า